شاید اولین سوالی که با دیدن عنوان «آموزشپنهان» به ذهنتان میرسد این باشد:
«این کاربرگها چه تفاوتی با دیگر کاربرگهای آموزشی دارند؟»
مدتها درگیر این بودم که چگونه سبک «آموزشپنهان» را برای والدین و آموزگارانی که سالها درگیر شیوههای رسمی و سنتی آموزش بودهاند، توضیح دهم. میدانستم در ذهن همه، کاربرگ آموزشی یعنی چند برگه سوال درسی و مداد و پاککن؛ و تفاوتِ «مسیرِ یادگیری» را نمیشود بهسادگی در چند کلمه توضیح داد.
اما امروز یقین دارم که اغلب والدین و آموزگاران به دنبال «اثرِ محصول» هستند، نه فقط ظاهر آن.
اگر شما هم جزء کسانی هستید که صرفاً به نوک انگشتِ اشارهام نگاه نمیکنند و میخواهید ببینید به کجا اشاره میکنم، پس این یادداشت برای شماست.
«آموزشپنهان» چیست؟
«آموزشپنهان» صرفاً یک سبک کاربرگنویسی نیست؛ یک سبک یادگیری است. همان مسیرِ طبیعی شناختِ انسان که تلاش کردم آن را در روند رشد و آموزش کودکان به کار بگیرم.
در این مسیر، کودک در اثرِ درگیر شدنِ مداوم و لذتبخش با موضوع، ناخودآگاه در بستر یادگیری قرار میگیرد. او یاد میگیرد و مسلط میشود، بیآنکه بداند دقیقاً کی و چطور این اتفاق افتاده است.
مثال رانندگی را در نظر بگیرید:
-گروه اول: کلاس میروند، تئوری میخوانند، زیر نظر مربی تمرین میکنند و راننده میشوند. این یادگیریِ رسمی است.
-گروه دوم: در محیطی خلوت و با اشتیاقِ شخصی، با آزمونوخطا رانندگی را تجربه میکنند. آنها قبل از اینکه قوانین را بدانند، به «هدایت ماشین» مسلط شدهاند.
یادگیریِ «آموزشپنهان» شبیه گروه دوم است؛ مسیری طبیعی، بدون فشارِ مربی، بدون اضطرار و سرشار از تجربههای شیرین.
چرا کاربرگهای آموزشپنهان را نوشتم؟
در مدرسه، بهعنوان معاون آموزشی، بارها شاهد بودم که ساختار فرسودهی آموزشی، چطور یادگیری را برای بچهها به بنبست میکشاند. من نمیتوانستم سالها تجربه و آزمونوخطای خودم را در چند دقیقه به والدین توضیح دهم.
نیاز به ابزاری داشتم که:
۱. بدون واسطه (معلم یا بزرگتر) با خود کودک حرف بزند.
۲. کودک را قدمبهقدم در مسیرِ طبیعیِ فکر کردن هدایت کند.
۳. نیاز به آموزشِ مستقیم نداشته باشد.
مداد و کاغذ، بهترین ابزار برای این کار بود. کاربرگهایی نوشتم که در ظاهر سادهاند، اما در بطن خود، مسیری برای درکِ عمیق مفاهیم دارند.
کاربرگهای آموزشپنهان، هدیهای برای والدین و آموزگاران
نکتهی مهم اینجاست: «این کاربرگها فقط برای بچهها نیستند.»
والدین و آموزگارانی که روندِ انجامِ این فعالیتها را توسط کودک تماشا میکنند، خودشان هم با «مسیرِ طبیعی رشد» آشنا میشوند. شما عملاً میبینید که کودک چگونه یاد میگیرد، بیآنکه نیاز به توضیحات پیچیده باشد.
از این رو سبک آموزشپنهان، میتواند راهکاری برای عبور از آسیبهای سیستم آموزشی فعلی و رسیدن به فضایی انسانیتر برای کودکان باشد؛راهکاری که هر آموزگار و هر والدی میتواند به سادگی و بدون هیچ مقدمهای، از آن برای آموزش و هدایت کودکان در مسیر طبیعی رشد بهره ببرد.
در این یادداشت تنها به یک توصیف کلی از دنیای گسترده آموزشپنهان بسنده میکنم و از شما دوست عزیز دعوت میکنم برای درک عمیقتر اصول و ابزارها، صفحات مربوط به مدل آموزشی «مسیر طبیعی رشد» و سبک «آموزشپنهان» را مطالعه کنید.
