نقشه راهِ رشدِ کودک
از غنیسازیِ بستر ذهنی تا شکوفاییِ توانمندی
راهنمای کاربردی برای والدین و آموزگاران
مقدمه
بسیاری از والدین، امروزه دچار اضطراباند؛ چرا که یادگیری در سیستم آموزشیِ فعلی، از مرحله رشد طبیعیِ کودک جلوتر افتاده است. مدل «مسیر طبیعی رشد» راهکاری است برای هماهنگی آموزش با نیازهای رشدی، سن ،ظرفیتِ توجه و دنیای واقعیِ کودک. این راهنما، مسیری ساده و قابل اجرا برای ارزیابی و ساختِ رشد بدونِ فشار است.
چگونه بفهمیم کودک در «مسیر طبیعی رشد» است؟
-
– حالِ خوب و آرامش درونی.
- – غرق شدن در بازیهای کودکانه.
- – اشتیاق به تعامل با همسالان.
- – لذت بردن از کشف و جستجو.
- – درگیر شدنِ عمیق با فعالیتها.
-
– بلد بودنِ «هنرِ بازیکردن».
نقشه راه:
فاز ۱) غنیسازیِ بستر ذهنی کودک (تولد تا ۶ سالگی)
هدف: ساختنِ پایههای رشد (تجربه، بازی، مهارتهای کلامی، تعامل، کنجکاوی و اعتمادبهنفس).
آموزشِ مستقیم (زودتر از موعد) اغلب ظاهر خوب دارد، اما میتواند کودک را از بستر رشد درونی دور کند.
اشتباه رایج: نگرانی دربارهی رشد کودک و اصرار بر آموزش دادن به کودک.
تمرینِ کلیدی: «پروژهی بزرگِ دنیای کودکی»؛ یک ساعت غرق شدن در بازیِ عمیق ( مثل ساختن یک شهر یا باغ وحش یا … با اسباب بازیها و وسایل در دسترس، برگزاری یک مهمانی مفصل برای عروسکهای کودک با تمام جزئیات) که در آن کودک مسئول اصلی پروژه و تصمیمگیریها است و شما «همراه و دستیارِ او» هستید. در واقع شما باید بازیگردان پنهان بازی باشید.
فاز ۲) نقطه عطف (۶ سالگی / پیشدبستانی)
هدف: ارزیابی و تقویت توانمندیها و شناسایی و بهبود ضعفهای احتمالی کودک، با استفاده از ابزارهای چالشبرانگیز و هدفمند
اشتباه رایج: در جامعهی امروز، ورودیهای آموزشیِ زودتر از موعد باعث شده دیگر نتوانیم به سادگی از رفتار کودک، تصویر واقعی رشدش را ببینیم.
به همین دلیل برای ارزیابی رشد کودک، به ابزارها و چالشهای تازهای نیاز داریم تا از بازخورد او در تعامل با آنها، روند رشدش را شفافتر مشاهده کنیم.
ارزیابی رشد کودک: کاربرگهای آموزشپنهان و کتاب قصههای صوتی-تصویریِ آموزشپنهان میتوانند ابزار مناسبی برای این هدف باشند.
کاربرگها را برای ارزیابی میزان دقت، تمرکز و توانایی تحلیل و استدلال او به کار میبریم و کتابقصههای صوتی-تصویری را برای سنجش درک مطلب، توالی ذهنی و مهارتهای شنیداریاش استفاده میکنیم.
فاز ۳) شکوفاییِ توانمندی (کلاس اول تا سوم)
هدف: توانایی تفکرتحلیلی و استدلال، تسلط بر مهارتهای پایه زبانآموزی و مفاهیم پایه ریاضی از جمله درک مفهوم عدد و رسیدن به توانایی محاسبات ذهنی و مهارت حل مسئله.
خطاهای رایج: زیاد کردن تکالیف و تکرار و تمرین به جای تقویت فکر.
کودک باید یاد بگیرد چهطور فکر کند؛ نه اینکه چهطور تمرینهای تکراری را درست پاسخ بدهد.
ارزیابی رشد کودک: کاربرگهای آموزشپنهان و کتاب قصههای صوتی-تصویریِ آموزشپنهان میتوانند ابزار مناسبی برای این هدف باشند.
با آرامش روند پاسخ دادن کودک به فعالیتهای کاربرگهای آموزشپنهان را مشاهده کنید و در نظر داشته باشید پاسخ نهایی کودک مهم نیست، فرایند رسیدن او به جواب میزان درک و رشد او را نشان میدهد.
پس از یک بار دیدن و شنیدن داستان، دربارهی جزئیات آن با کودک هم صحبت شوید؛ تا بتوانید بدون اینکه خودش متوجه شود، میزان درک مطلب و تمرکز او ارزیابی کنید.